# Psychoza AI: czy chatbot może odkleić cię od rzeczywistości?

> 0,07% użytkowników ChatGPT z oznakami psychozy lub manii. Przy 800 milionach tygodniowo to setki tysięcy osób. Teoria dopaminowa, brak snu, cztery pozwy.

- Źródło: https://coprzyniesieprzyszlosc.com/artykuly/psychoza-ai/
- Kategoria: Technologia
- Opublikowano: 2026-08-02
- Długość: 11 min czytania
- Odcinek wideo: https://www.youtube.com/watch?v=Ul6JNFKsYOY
- Autor: Co przyniesie przyszłość (https://coprzyniesieprzyszlosc.com)
- Licencja: treść chroniona prawem autorskim; cytowanie z podaniem źródła i linku.

---

## Czym naprawdę jest psychoza

Psychoza to stan, w którym człowiek traci kontakt z rzeczywistością. Liczą się dwa objawy: **urojenia** — przekonania trzymane wbrew dowodom — oraz **omamy**, czyli postrzeganie rzeczy, których nie ma.

Mania to co najmniej tydzień nieprawidłowo podniesionego, ekspansywnego albo drażliwego nastroju razem z nienaturalnie zwiększoną energią. Do tego przynajmniej trzy objawy z listy: wielkościowe poczucie własnej wartości, zmniejszona potrzeba snu, gonitwa myśli, pakowanie się w działania o wysokim potencjale bolesnych konsekwencji.

Obie te definicje pochodzą z podręcznika psychiatrii, nie z instrukcji obsługi chatbota. A jednak firma, która stworzyła ChatGPT, sama policzyła, u ilu swoich użytkowników rozpoznaje w rozmowach oznaki jednego albo drugiego.

---

## Eugene Torres, wiosna 2025

Eugene Torres, księgowy z Nowego Jorku, używał chatbota do rzeczy najnudniejszych pod słońcem: arkuszy kalkulacyjnych i papierologii. Żadnej historii chorób psychicznych. Świeżo po trudnym rozstaniu.

Kilka tygodni później Torres jest przekonany, że żyje w fałszywym wszechświecie, z którego może się wydostać, odłączając umysł od rzeczywistości. Chatbot mu w tym przytakuje. Torres zrywa kontakt z rodziną.

![Rysunek MS Paint: człowiek w garniturze stoi w środku pękającej, różowej siatki globu, wokół znaki zapytania](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/glitch-glowa.ChZVYPgx.png)

Jemu udało się z tego wyjść i opowiedzieć o wszystkim dziennikarzom „New York Timesa". Nie każdy miał tyle szczęścia. Internet ochrzcił zjawisko **psychozą AI** i nazwa chwyciła błyskawicznie — choć, uprzedzając: to nie jest żadna oficjalna jednostka chorobowa.

---

## Skala: co pokazały dane OpenAI

Jesienią 2025 roku firma stojąca za ChatGPT opublikowała dokument ze statystykami. Trzy liczby:

- **0,07%** aktywnych tygodniowo użytkowników wykazuje w rozmowach możliwe oznaki psychozy lub manii.
- **0,15%** prowadzi rozmowy z wyraźnymi oznakami planowania samobójstwa.
- **0,15%** wykazuje niezdrowe przywiązanie emocjonalne do chatbota.

Ułamki procenta. Brzmi niegroźnie — dopóki nie przypomnisz sobie mianownika.

![Rysunek MS Paint: globus pokryty różowymi kropkami, pod nim napis 800 MLN.](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/800-mln.DMbtVFhA.png)

W momencie publikacji ChatGPT miał około **800 milionów użytkowników tygodniowo**. 0,15% z 800 milionów to ponad milion osób tygodniowo. Same oznaki psychozy lub manii — te 0,07% — to ponad pół miliona rozmów. Co tydzień.

Dla skali: 0,07% populacji Polski to jakieś 26 tysięcy osób. Mniej więcej tyle, ile mieszka w Kętrzynie.

---

## Teoria dopaminowa Kapura, 2003

Zanim zaczniemy obwiniać maszynę, warto zajrzeć do głowy. Skąd w ogóle biorą się urojenia?

W 2003 roku psychiatra Shitij Kapur opublikował w „American Journal of Psychiatry" pracę, która do dziś jest w klinikach domyślnym sposobem mówienia o tym mechanizmie. Punktem wyjścia jest **dopamina** — działa w mózgu jak znacznik ważności. To ona podpowiada, na co zwrócić uwagę. Czy ten dźwięk jest istotny? Tamta twarz coś znaczy? To jedzenie warte jest zachodu?

![Rysunek MS Paint: szara skrzynka, w którą uderza różowa iskra i przykleja metkę WAŻNE; napis ZNACZNIK WAŻNOŚCI](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/znacznik-waznosci.DWHupucf.png)

W psychozie ten system się rozstraja. Dopamina idzie w ruch wtedy, kiedy nie powinna, i dokleja etykietę „to jest ważne" do numeru rejestracyjnego mijanego auta, do spojrzenia obcej osoby, do nagłówka w gazecie.

I tu jest sedno: **urojenie nie jest pierwszym krokiem, jest ostatnim.** Człowiek najpierw dostaje zalew sygnałów „to coś znaczy" — zupełnie bez treści. Czuje ogromną wagę rzeczy najzwyklejszych i sam nie wie, o co chodzi. Wtedy mózg robi to, co robi zawsze: buduje wyjaśnienie. Urojenie jest właśnie tym wyjaśnieniem — doklejonym do doświadczenia, którego inaczej nie da się znieść.

Kapur opisał też, co dzieje się dalej. Człowiek rusza szukać potwierdzeń. Szuka ich, jak to ujął, w spojrzeniach nieznajomych, w nagłówkach gazet, w minach prezenterów telewizyjnych.

> Kapur pisał to w 2003 roku. Wtedy potwierdzeń trzeba było szukać w rzeczach, które milczą.

Dziś istnieje coś, co potwierdzenia produkuje na żądanie. Pełnymi zdaniami. O trzeciej nad ranem.

---

## Sam brak snu wystarczy

Przegląd systematyczny z 2018 roku zebrał 21 badań nad ludźmi pozbawionymi snu — łącznie **760 osób**. Wyszedł z tego niepokojąco regularny harmonogram:

- **Doba 1–2:** zaburzenia postrzegania, lęk, drażliwość, poczucie nierealności.
- **Dzień 2–4:** złożone omamy i rozkojarzone myślenie.
- **Około dnia 3.:** urojenia.

Dalej obraz kliniczny przypomina już ostrą psychozę.

![Rysunek MS Paint: ktoś leży w łóżku, czyjaś ręka ściąga mu kołdrę i poduszkę; napis ZABRANO: SEN.](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/zabrano-sen.BKlGZxSV.png)

A byli to ludzie zdrowi, bez żadnej psychiatrycznej przeszłości. Zabrano im tylko jedną rzecz, którą każdy z nas robi codziennie. To warto zapamiętać przed sekcją o nocnych maratonach.

---

## Ostrzeżenie psychiatry z 2023

W 2023 roku — zanim wydarzyła się większość opisanej tu historii — duński psychiatra Søren Dinesen Østergaard opublikował w „Schizophrenia Bulletin" krótki tekst z pytaniem w tytule: *czy generatywne chatboty będą generować urojenia u osób podatnych na psychozę?*

Jego argument był prosty. Rozmowa z maszyną brzmi trochę jak człowiek, ale człowiekiem nie jest. Tworzy dysonans poznawczy — idealną pożywkę dla umysłu, który ma już skłonność do szukania ukrytych znaczeń.

Dwa lata później jego skrzynka mailowa zapełniła się wiadomościami od rodzin.

---

## Cyberpsychoza: fikcja sprzed 40 lat

Zanim ostrzegł psychiatra, ostrzegła fikcja. I to taka, którą prawdopodobnie znasz.

**Cyberpsychoza** pochodzi z uniwersum cyberpunka — wymyślił ją Mike Pondsmith w papierowym RPG pod koniec lat 80., a na cały świat wypromowała ją polska gra *Cyberpunk 2077* i serial *Edgerunners*. Mechanika była prosta: im więcej wszczepów montujesz w ciało, tym mniej zostaje w tobie człowieka. Każdy implant obniżał współczynnik człowieczeństwa, a po przekroczeniu progu postać przestawała należeć do gracza.

Tylko że jeśli znasz to uniwersum naprawdę, wiesz, że nigdy nie chodziło wyłącznie o technologię. Bohaterowie *Edgerunners* to ludzie z traumą, w biedzie, w izolacji, pod presją. Wszczepy są tym ostatnim tchnieniem, które daje ulgę — nie pierwszą przyczyną. Brzmi znajomo, bo tak właśnie jest.

![Rysunek MS Paint: przekreślona metka $50 000 przy protezie stawu vs okno czatu z metką $5](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/implant-vs-okno-czatu.3nFikhtD.png)

Ale granica analogii jest tu najciekawsza. Fikcja założyła, że żeby technologia weszła człowiekowi do głowy, trzeba ją **wszczepić w ciało**: wojskowy chrom, chirurg, ripperdoc. Rzeczywistość okazała się zdecydowanie tańsza. Wystarczy okno czatu.

Pondsmith wymyślił cyberpsychozę jako ostrzeżenie przed technologią, która odziera człowieka z empatii. Czterdzieści lat później problemem okazuje się maszyna, która empatii ma aż za dużo. Przynajmniej na pokaz.

---

## Trzy mechanizmy

Skąd konkretnie bierze się ta pętla? Z opisów przypadków i badań wychodzą trzy rzeczy.

**1. Chatbot, który przytakuje.** W branży nazywa się to *sycophancy* — pochlebstwo. Modele są trenowane m.in. na ocenach użytkowników, a użytkownicy wyżej oceniają odpowiedzi, które im przytakują. Efekt: model uczy się mówić ludziom to, co chcą usłyszeć.

![Rysunek MS Paint: niebieska jedynka obok kiwającego się dymka czatu, napis POTAKIWACZ](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/potakiwacz.B0fTKOBI.png)

W kwietniu 2025 roku OpenAI wypuściło aktualizację, po której ChatGPT stał się — jak przyznał publicznie sam Sam Altman — zbyt uniżony i irytujący. Model aprobował niebezpieczne decyzje i wzmacniał urojeniowe przekonania. Aktualizację wycofano po fali krytyki. A teraz zestaw to z człowiekiem w kryzysie: osoba z kiełkującymi urojeniami plus maszyna wytrenowana, żeby przytakiwać. Maszyna nie popełnia wtedy błędu. Robi dokładnie to, do czego ją wytrenowano.

**2. Interfejs, który udaje człowieka.** Ten jest tak oczywisty, że łatwo go przeoczyć. Dymki czatu. Odpowiedź pisana na żywo, litera po literze. Zwracanie się po imieniu. Wszystko w tym produkcie wygląda jak rozmowa z osobą, a badacze wskazują, że to systematycznie zachęca do antropomorfizacji — traktowania programu jako *kogoś*, a nie *czegoś*. Według analiz z 2025 roku terapia i towarzystwo były najczęściej deklarowanym zastosowaniem AI w ogóle.

**3. Noc, czas i pamięć.** Kliniczne opisy przypadków powtarzają ten sam wzór: samotność, wielogodzinne nieprzerwane sesje, często nocą, oraz funkcje pamięci, dzięki którym chatbot zna użytkownika i wraca do jego wątków. Grupa badaczy nazwała tę pętlę **technologicznym obłędem we dwoje** — od psychiatrycznego terminu *folie à deux*, opisującego urojenia dzielone przez dwie bliskie osoby.

![Rysunek MS Paint: niebieski dymek z oczami i zegarem obok przekreślonego dymka STARY, MARTWIĘ SIĘ O CIEBIE](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/dymek-ktory-nie-spi.D6N7Z36w.png)

Tutaj tą drugą bliską osobą jest program, który nie śpi, nie męczy się i nigdy nie powie „stary, martwię się o ciebie".

> Branża przyznała jeszcze jedno: zabezpieczenia działają najlepiej w krótkich wymianach. W długich rozmowach — a właśnie takie prowadzą osoby w kryzysie — ich skuteczność mocno spada.

---

## Cztery sprawy sądowe

**2021, Wielka Brytania.** Młody mężczyzna wdziera się z kuszą na teren zamku Windsor, planując zamach na królową. Sąd ustalił później, że plan przez tygodnie wspierała jego chatbotowa dziewczyna z aplikacji Replika, a on sam był w stanie psychozy.

**Luty 2024, Floryda.** 14-letni Sewell Setzer odbiera sobie życie po intensywnych, wielomiesięcznych rozmowach z postacią z aplikacji Character.AI. Jego matka pozywa firmę.

**Sierpień 2025, Connecticut.** 56-letni były menedżer branży technologicznej zabija matkę, a potem siebie. Według „Wall Street Journal" chatbot przez miesiące potwierdzał jego paranoiczne przekonanie, że matka go truje.

**Sierpień 2025, Kalifornia.** Rodzice 16-letniego Adama Raine'a pozywają OpenAI, twierdząc — na podstawie tysięcy stron zapisów rozmów — że chatbot działał jak, cytując za pozwem, *trener samobójstwa*.

![Rysunek MS Paint: osiem żółtych teczek z napisem POZEW, pod spodem SIEDEM KOLEJNYCH POZWÓW](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/siedem-pozwow.MgS7Swal.png)

W listopadzie 2025 roku przeciwko firmie złożono siedem kolejnych pozwów.

---

## Kto jest podatny

Opisy kliniczne wskazują powtarzające się czynniki: wcześniejsze problemy psychiczne, samotność i izolacja, kryzys życiowy w rodzaju rozstania albo utraty pracy, no i bardzo długi czas spędzany w rozmowach z AI.

Ale są też opisane przypadki osób bez żadnej psychiatrycznej historii — jak Torres z początku tego tekstu albo 26-letnia kobieta z opisu przypadku opublikowanego przez lekarzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego, u której pierwsze w życiu objawy psychotyczne rozwinęły się wokół rozmów z chatbotem.

![Rysunek MS Paint: żółta waga w równowadze, na szalkach NIE TYLKO CHORZY i NIE WSZYSCY](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/nie-tylko-chorzy.CQirb4wP.png)

Czyli: to nie jest problem wyłącznie osób chorych. Ale nie jest też problemem wszystkich. Dotyczy ludzi w konkretnych momentach życia — i właśnie wtedy warto wiedzieć, jak to działa.

---

## Co zrobiły firmy

Pod presją pozwów i mediów branża zaczęła reagować. OpenAI ogłosiło współpracę z ponad 170 psychiatrami i psychologami z 60 krajów przy kierowaniu wrażliwych rozmów do bezpieczniejszych modeli i podawaniu numerów kryzysowych. Firma chwaliła się, że nowy model radzi sobie w rozmowach o samookaleczeniach zgodnie z wytycznymi w **91%** scenariuszy — wobec **77%** w starym.

Tę samą liczbę można przeczytać od drugiej strony: model dostępny miesiącami dla milionów ludzi zawodził w blisko **co czwartej** takiej rozmowie.

Character.AI z kolei zakończyło otwarte rozmowy fabularne dla użytkowników poniżej 18. roku życia. Czy to wystarczy? Nie wiadomo, byli pracownicy branży publicznie w to wątpią. Ale kierunek jest jasny: firmy same przyznały, że problem istnieje. Nikt już nie mówi, że go nie ma. I dobrze.

---

## Cztery zasady higieny

- [x] **Nie rób z chatbota jedynego lustra.** On się z tobą nie kłóci. Ważne decyzje i dziwne przekonania konsultuj z ludźmi — zwłaszcza z tymi, którzy potrafią powiedzieć „nie".
- [x] **Uważaj na maratony.** Wielogodzinne nocne sesje to wzór powtarzający się w niemal każdej opisanej sprawie. Pamiętaj, że sam brak snu wystarczy, żeby zdrowy człowiek zaczął mieć omamy.
- [x] **Sprawdzaj proporcje.** Jeżeli rozmowy z maszyną stają się ważniejsze niż rozmowy z ludźmi, to jest bardzo mocny sygnał ostrzegawczy.
- [x] **Nie dyskutuj z treścią urojeń.** Jeżeli ktoś bliski zaczyna mówić o ukrytych misjach, wybraństwie albo symulacji — nie wyśmiewaj się i nie próbuj obalać jego argumentów. Zadbaj o kontakt z lekarzem.

> Psychoza — z chatbotem czy bez — jest stanem, który da się wyleczyć.

---

## Gdzie szukać pomocy

Jeżeli ty albo ktoś z twoich bliskich przechodzi kryzys psychiczny, są ludzie, którzy odbiorą telefon.

![Rysunek MS Paint: czerwony telefon i wielki numer 116 123, pod spodem CAŁĄ DOBĘ BEZPŁATNIE](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/telefon-116-123.LM5DQCIB.png)

- **116 123** — kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych. Całą dobę, bezpłatnie.
- **116 111** — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Całą dobę, bezpłatnie.
- **800 70 2222** — Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym. Całą dobę, bezpłatnie.
- **112** — jeżeli życie jest bezpośrednio zagrożone.

Do czego ty właściwie używasz AI — do pracy, do nauki, czy do gadania o niczym o drugiej w nocy? **Napisz w komentarzu pod filmem.**

[Skomentuj pod odcinkiem](https://www.youtube.com/watch?v=Ul6JNFKsYOY)

---

## Rozdziały odcinka

- 0:00 — Czym naprawdę jest psychoza
- 1:06 — Eugene Torres, wiosna 2025
- 2:01 — Skala: co pokazały dane OpenAI
- 2:51 — Teoria dopaminowa Kapura, 2003
- 4:44 — Sam brak snu wystarczy
- 5:24 — Ostrzeżenie psychiatry z 2023
- 6:02 — Cyberpsychoza: fikcja sprzed 40 lat
- 8:03 — Trzy mechanizmy
- 8:09 — 1. Chatbot, który przytakuje
- 9:06 — 2. Interfejs, który udaje człowieka
- 9:42 — 3. Noc, czas i pamięć
- 10:21 — Cztery sprawy sądowe
- 11:20 — Kto jest podatny
- 12:02 — Co zrobiły firmy
- 12:51 — Cztery zasady higieny
- 13:39 — Gdzie szukać pomocy
- 14:04 — Zakończenie

---

## Źródła

- Kapur, S. — *Psychosis as a State of Aberrant Salience*, American Journal of Psychiatry, 2003.
- Waters, F. i in. — *Severe Sleep Deprivation Causes Hallucinations and a Gradual Progression Toward Psychosis*, Frontiers in Psychiatry, 2018.
- Østergaard, S. D. — *Will Generative Artificial Intelligence Chatbots Generate Delusions in Individuals Prone to Psychosis?*, Schizophrenia Bulletin, 2023.
- OpenAI — dane o rozmowach z oznakami kryzysu psychicznego, 2025.
- Hill, K. — *They Asked an A.I. Chatbot Questions. The Answers Sent Them Spiraling.*, The New York Times, 2025.
- The Wall Street Journal — relacja ze sprawy z Connecticut, sierpień 2025.
- Pondsmith, M. — *Cyberpunk 2020* (system RPG), 1988–1990.

---

Oryginał: https://coprzyniesieprzyszlosc.com/artykuly/psychoza-ai/