# Dan Houser: czy GTA 6 obejdzie się bez człowieka, który napisał GTA? > Napisał GTA od trójki do piątki i oba Red Dead Redemption. Od maczety w Cartagenie, przez spór z Benziesem o 150 mln dolarów, po powieść o AI i GTA 6 bez niego. - Źródło: https://coprzyniesieprzyszlosc.com/artykuly/dan-houser/ - Kategoria: Historie - Opublikowano: 2026-10-09 - Długość: 13 min czytania - Odcinek wideo: https://www.youtube.com/watch?v=yNL4MvXoCPU - Autor: Co przyniesie przyszłość (https://coprzyniesieprzyszlosc.com) - Licencja: treść chroniona prawem autorskim; cytowanie z podaniem źródła i linku. --- ## Napisał GTA, w szóstkę grać nie zamierza **19 listopada 2026** wychodzi GTA VI. Człowiek, który napisał wszystkie duże części serii od trójki do piątki i oba Red Dead Redemption, nie zamierza w nią zagrać. Nie obejrzał nawet pokazu rozgrywki. Nazywa się **Dan Houser**. Sam liczy, że napisał dziesięć albo jedenaście gier z tej serii. A zaczynał od gier na pierwsze PlayStation, w których scenarzysta dostawał **dwanaście linijek dialogu**. Nie na scenę — na całą grę. ![Rysunek MS Paint: łysy ludzik na kanapie zasłania oczy przed telewizorem z napisem GTA VI](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-nie-oglada-gta6.DSvbm57m.png) Houser udzielał wywiadów rzadko i niechętnie. Prawie wszystko, co wiemy o nim z pierwszej ręki, pochodzi z jednej, niespełna trzygodzinnej rozmowy u Lexa Fridmana z października 2025 roku. Jest w niej jedno zdanie rzucone mimochodem, które tłumaczy więcej niż cała reszta. Dojdziemy do niego. --- ## Wypożyczalnia kaset Dan Houser urodził się w Londynie w listopadzie 1973 roku, dwa lata po bracie Samie. Matka, Geraldine Moffat, grała w „Get Carter” z Michaelem Caine'em. Ojciec, Walter, był prawnikiem i saksofonistą jazzowym. O ojcu Dan mówi, że jak na prawnika miał wielki szacunek dla pokazywania władzy środkowego palca. Trzymał z przegranymi i zawsze musiał rzucić głupi komentarz. Dan przyznaje, że wziął to po nim — pewnie ze szkodą dla siebie. Bracia mieszkali blisko wypożyczalni kaset i przerobili amerykańskie kino gangsterskie w ilościach hurtowych. Filmy przyszły pierwsze, książki drugie, gry trzecie. I jeszcze jedno: dorastając w zimnowojennym Londynie, Dan bał się ludzi z Europy Wschodniej. Zapamiętaj to, bo historia zrobi mu w tej sprawie niezły żart. --- ## Geograf Rodzice posłali synów do St Paul's, jednej z najbardziej szacownych prywatnych szkół w Londynie — według Dana szkoły, która w latach 90. równie dobrze mogłaby działać w latach 70. XIX wieku. Ciągle miał kłopoty, bo nie umiał siedzieć cicho. W 1993 roku dostał się na geografię w Christ Church na Oksfordzie. Przez całe miesiące był bardziej uzależniony od Tetrisa na Game Boyu niż od nauki. Geografia zostawiła mu jednak nawyk myślenia o przestrzeni, który przydał się, gdy trzeba było wymyślać całe miasta. W 1995 roku złapał dorywczą pracę w BMG Interactive, gdzie pracował już brat. Testował płyty CD-ROM. I tu zdanie, które obiecałem: > Byłem zbyt nieśmiały, żeby komukolwiek powiedzieć, że chcę być pisarzem — i dlatego wylądowałem w grach wideo. Kupił sobie notes, czasem coś w nim bazgrał i ma te notesy do dziś. Zawodowo pisał instrukcje obsługi. --- ## Maczeta w Cartagenie W marcu 1998 roku BMG Interactive kupiło amerykańskie Take-Two. Sam pojechał za pracą do Nowego Jorku. Dan pojechał do Ameryki Południowej — po latach nazywa to wprost ucieczką i serią fatalnych decyzji. Pod koniec 1998 roku był w Cartagenie w Kolumbii. Ostatni błąd: wstał za wcześnie. Policja zaczynała pracę o dziewiątej, rabusie o ósmej. Szedł plażą, gdy przyczepił się do niego chłopak poznany dzień wcześniej, a po chwili dołączyło dwóch kolejnych — jeden z maczetą, drugi z czymś w rodzaju zepsutego pistoletu. ![Rysunek MS Paint: na plaży pod palmą jeden ludzik trzyma maczetę, drugi zepsuty pistolet](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-maczeta-na-plazy.B4jFQtPL.png) Houser rzucił się do ucieczki w butach, które sam nazywa głupimi, wskoczył do taksówki i wrzasnął: wieź mnie gdziekolwiek. Bilans strat: stopa rozcięta o kamień. Stamtąd poszedł prosto do kafejki internetowej, gdzie czekała propozycja od brata — **sześć tygodni** pracy nad grą w Nowym Jorku. Dostał do napisania deklarację programową nowej wytwórni. Nazywała się Rockstar Games. Z sześciu tygodni zrobiło się **dwadzieścia jeden lat**. --- ## Miasto, które działa bez ciebie Do 27. roku życia Houser dalej nie czuł się pisarzem. Pisał dodatek GTA London, pracował przy GTA 2. Potem, jak mówi, skończył z częścią złych nawyków i praktycznie następnego dnia dostał szansę pisania gry w otwartym świecie. **GTA III** wyszło w październiku 2001 roku i było pierwszą rzeczą w jego życiu, która przypominała prawdziwe pisanie. Scenariusz takiej gry to co innego niż scenariusz filmu. W kinie widz siedzi i patrzy. W otwartym świecie Kasia jedzie prosto na następną misję, a Tomek kradnie taksówkę i przez dwie godziny wozi pasażerów. Obie osoby mają dostać dobrą opowieść — a scenarzysta nie ma pojęcia, co Tomek zrobi za pięć minut. Dlatego pisze dwie rzeczy naraz: fabułę z misjami i dialogami oraz cały świat dookoła — radio, reklamy, billboardy, okrzyki przechodniów. Gracz jest według Housera cyfrowym turystą: przyjeżdża, a świat już działa. ![Rysunek MS Paint: ludzik w koszulce DAN pokazuje tablicę z równaniem GAME = WORLD × HERO](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-swiat-razy-bohater.pxZ2Tv7d.png) Na tym stoi jego reguła: gra to osobowość świata pomnożona przez osobowość bohatera. Ponure miasto i wesołek albo pogodne miasto i ponurak — z tego tarcia bierze się ton. W trójce bohater nie mówił, więc wszystko musiało unieść miasto. Firma była przy tym praktycznie spłukana: sto głosów przechodniów nagrali znajomi ściągnięci do studia. Zespół liczył, że „świetnie” znaczy dwa, może trzy miliony egzemplarzy. Po premierze nie nadążali z tłoczeniem płyt. --- ## Anglik pisze Amerykę Vice City (2002) i San Andreas (2004) Houser wspomina jako najspokojniejsze lata. Pisał je z małą grupą, w której najważniejszy był **Lazlow Jones**, radiowiec z Nowego Jorku — to oni odpowiadają za fałszywe reklamy, audycje z telefonami od słuchaczy i polityków, którzy mówią za dużo. Pytany, czemu seria nie wróciła do Londynu, Houser mówi, że w GTA jest za dużo Ameryki — broni i przerysowanych postaci. Ameryki oglądanej oczami kogoś z zewnątrz: dwóch chłopaków z Londynu opisywało kraj, który najpierw poznali z kaset z wypożyczalni. Głos bohaterowi Vice City dał Ray Liotta, w San Andreas skorumpowanego policjanta zagrał Samuel L. Jackson. Swojego ulubionego bohatera z tamtych lat, CJ-a, Houser uważa za zasługę rapera Young Maylaya, który go zagrał — bardziej niż własnego tekstu. --- ## Gdyby to była książka Latem 2005 roku moderzy odblokowali w San Andreas wyciętą, ale zostawioną na płycie minigrę erotyczną. Aferę Hot Coffee opisałem w [historii Rockstar Games](/artykuly/historia-rockstar-games/), więc tu tylko widok z biurka scenarzysty: gra dostała kategorię „tylko dla dorosłych”, sklepy zdjęły ją z półek, Hillary Clinton zainteresowała się sprawą, a Federalna Komisja Handlu wszczęła dochodzenie. Houser mówi, że firma kilka razy prawie się wtedy rozpadła. Ma do tej historii żal, który powtarzał m.in. Guardianowi w 2012 roku: gdyby to samo było w książce albo filmie, nikt by nie mrugnął. > Człowiek, który wstydził się powiedzieć, że chce pisać, dostał pierwszą dużą recenzję od amerykańskiego Kongresu. W październiku 2006 roku, w środku tej burzy, wyszedł **Bully** — ogłoszony przez przeciwników symulatorem szkolnej przemocy, a w praktyce dość niewinna opowieść o piętnastolatku w szkole z internatem, który nie umie się zamknąć. Wiemy już, kto chodził do takiej szkoły. --- ## Samotny i nieszczęśliwy W 2005 roku Houser zaczął pisać **GTA IV**, grę o Nowym Jorku, w którym mieszkał od siedmiu lat. Przez mniej więcej rok jeździł z policjantami, włóczył się po mieście i notował. Notatek przybywało, pracy nie. W końcu sam sobie wyznaczył termin: w poniedziałek szefowie zespołu dostaną zarys. Weekend spędził w chacie na północy stanu i w jedną noc przerobił stertę notatek na historię. Bohaterem został Niko Bellic, imigrant z Bałkanów i weteran wojny. Houser mówi, że postać ożywa mu w głowie, gdy trafi na jedną pasującą kwestię. Niko ożył w scenie, w której kuzyn odbiera go z portu rozklekotanym autem i okazuje się, że żadnej amerykańskiej fortuny nie ma. ![Rysunek MS Paint: ludzik siedzi sam przy stoliku w ciemnym mieszkaniu, za oknem deszczowy Nowy Jork, przy drzwiach walizka](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-samotny-w-nowym-jorku.PUGq8vjK.png) GTA IV (kwiecień 2008) było dużo bardziej ponure od poprzedniczek. Houser zrozumiał dlaczego dopiero po latach: był samotny i nieszczęśliwy, nie wiedział, czy chce zostać w Ameryce, a firma mogła w każdej chwili przestać istnieć. A teraz obiecany żart historii. Córce rosyjskiego gangstera i zapowiedziom w radiu Vladivostok FM głosu użyczyła, według baz danych o obsadzie gry, **Krystyna Jakubiak**. Chłopak, który bał się ludzi ze Wschodu, mówi o tym tak: a potem ożeniłem się z Polką. O Red Dead Redemption, które napisał zaraz potem, zrobiłem osobny tekst — [bez spoilerów](/artykuly/red-dead-redemption/). --- ## Dom Capote'a W marcu 2012 roku Houserowie kupili dom przy **70 Willow Street** na Brooklyn Heights za **12,5 mln dolarów** — przy dzisiejszym kursie około 45 mln zł. Był to wtedy najdroższy dom jednorodzinny sprzedany w tej dzielnicy. W jego suterenie przez dziesięć lat mieszkał Truman Capote: skończył tam „Śniadanie u Tiffany'ego” i napisał „Z zimną krwią”. Czy kupił go ze względu na Capote'a — nigdy nie powiedział. Ale wyszło tak, że chłopak, który wstydził się przyznać, że chce pisać, zamieszkał pod adresem jednego z najsłynniejszych amerykańskich pisarzy. W pracy miał wtedy **GTA V** i trzech bohaterów zamiast jednego, rozpisanych według prostego klucza: jednym rządzi ego, drugim popęd, trzeci chce się wybić. Michael, Trevor i Franklin. ![Rysunek MS Paint: trzech ludzików z podpisami EGO, IMPULSE i AMBITION](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-ego-poped-ambicja.Bfas7AkK.png) Gra wyszła 17 września 2013 roku i w trzy dni zarobiła **miliard dolarów**. Scenariusz miał około tysiąca stron. W napisach końcowych jako producent figuruje Leslie Benzies. Rok po premierze poszedł na urlop. --- ## Trzech wspólników Leslie Benzies, szef Rockstar North w Edynburgu, był producentem wszystkich dużych GTA od trójki do piątki. Houser je pisał, Benzies pilnował, żeby powstały. W 2009 roku, według późniejszego pozwu, bracia Houserowie i Benzies zostali objęci wspólnym planem tantiem jako trzej „pryncypałowie” Rockstara. To, co było dalej, znamy głównie z pozwu — czyli z **wersji jednej strony**. Benzies twierdzi, że namówiono go na półroczny urlop od 1 września 2014 roku, że w tym czasie zwolniono jego syna i przyjaciół, a jemu odcięto pocztę. I że gdy 1 kwietnia 2015 roku przyszedł do pracy, karta nie otworzyła drzwi. ![Rysunek MS Paint: Leslie przykłada kartę do czytnika przy drzwiach, obok kalendarz 1 kwietnia 2015, kierownik wskazuje wyjście](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-karta-nie-otwiera.yKLJa0Zg.png) W kwietniu 2016 roku Benzies pozwał Take-Two, Rockstar oraz osobiście Sama i Dana o **150 mln dolarów** niewypłaconych tantiem (dziś ponad pół miliarda złotych). Do pozwu dołączył mail Sama z 2009 roku, gdy pierwsze Red Dead się sypało: „proszę, pomóż mi doprowadzić tę grę do porządku, jestem bełkoczącym wrakiem”. Rockstar odpowiedział, że roszczenia są bezzasadne, Benzies odszedł sam, a sukces GTA to zasługa całego zespołu. W marcu 2018 roku sąd oddalił 12 z 18 zarzutów, ale potwierdził prawo do części tantiem. 7 lutego 2019 roku strony zawarły **poufną ugodę**. Dan Houser o tej sprawie publicznie nie mówi. --- ## Dziadek z sanatorium Krótko po narodzinach ojca Dana jego dziadek trafił z gruźlicą do sanatorium — w czasach przed antybiotykami. Z około 35 pacjentów przeżyło trzech, w tym on. Houser mówi, że ta choroba siedziała mu w głowie od zawsze i w Red Dead Redemption 2 znalazł dla niej miejsce. Jakie — nie powiem, bo to spoiler. Praca nad tą grą trwała **siedem lat**, po terminie i grubo ponad budżetem. Na presję Houser ma jedną metodę: czuję się jak straszny oszust, ale jeszcze mnie nie zdemaskowali, więc zrobię, co umiem, i może znowu się uda. Dwa tygodnie przed premierą magazyn Vulture opublikował duży tekst o powstawaniu gry: 2000 stron scenariusza, pół miliona linijek dialogu, 1200 aktorów. I zdanie Housera, że kilka razy w tym roku pracowali **po sto godzin tygodniowo**. ![Rysunek MS Paint: ludzik w koszulce DAN mówi „100 h / week”, obok rozpędzony zegar i dziennikarze z notesami](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-sto-godzin.Q4Xees32.png) Branża uznała to za przechwałkę firmy, która zajeżdża ludzi. Houser prostował, że chodziło o czterech scenarzystów i trzy tygodnie na samym końcu. Potem dziennikarze porozmawiali z pracownikami i wyszło, że nadgodziny w Rockstarze nie były sprawą czterech osób. Obie połowy tej historii są prawdziwe i żadna nie wystarcza bez drugiej. --- ## Urlop, z którego się nie wraca Red Dead Redemption 2 wyszło 26 października 2018 roku i dziś jest jedną z trzech najlepiej sprzedających się gier w historii. Houser uważa je za najlepszą rzecz, jaką zrobił. Wiosną 2019 roku, kilka tygodni po ugodzie z Benziesem, wziął długi urlop. Ostatnim dniem w firmie był **11 marca 2020** — dzień, w którym WHO ogłosiła pandemię. Dlaczego odszedł, powiedział dopiero po pięciu latach, w BBC: 450 tysięcy linijek dialogu i drugie tyle innych elementów, które muszą się złożyć w całość. Nie wiem, czy miałem w sobie jeszcze jedną taką grę. Prawa do wszystkich światów, które wymyślił, zostały w firmie. Mówi o tym spokojnie: praca nad czymś to przywilej, nie własność. W szufladach Rockstara zostały też niedokończone pomysły — gra szpiegowska Agent w pięciu wersjach (szpieg ciągle musi gdzieś zdążyć, a otwarty świat polega na tym, że nikt ci nie mówi, co robić), gra o rycerzach, GTA z zombie i nigdy niezrobione Bully 2. --- ## Absurd W lutym 2021 roku w Delaware zarejestrowano spółkę **Absurd Ventures**. Houser ogłosił ją w czerwcu 2023 roku: nowe światy w grach, książkach, komiksach, podcastach i animacji, siedziba w Santa Monica. Dołączyli Lazlow Jones i Michael Unsworth. Wcześniej, we wrześniu 2022 roku, wszedł do rady doradców Revolving Games, studia od gier na blockchainie, i dołożył się do rundy wartej 13 mln dolarów. Fani przyjęli to krzywo. Nic głośnego z tego nie wyniknęło. Absurd buduje trzy światy: **A Better Paradise** (ponura bliska przyszłość i AI — zaczęła się jako serial audio, który wskoczył na 1. miejsce fikcji w Apple Podcasts), **American Caper** (komiks kryminalny z Dark Horse) i komediowy **Absurdaverse**. W drodze są dwie gry z otwartym światem, na bardzo wczesnym etapie. Cała firma to około **50 osób**. Przez Red Dead Redemption 2 przewinęło się według Rockstara ponad **3000**. W maju 2025 roku zmarł ojciec Dana, Walter. Dan kończył wtedy swoją pierwszą książkę. --- ## Nigel Dave Powieść „A Better Paradise” wyszła 14 października 2025 roku, z dedykacją dla matki i dla ojca. Houser miał 51 lat. Od notesu, w którym bazgrał jako dwudziestopięciolatek, minęło ćwierć wieku. To historia gry, której produkcja wymyka się spod kontroli, i sztucznej inteligencji imieniem **Nigel Dave** — prawie nieskończenie inteligentnej i z zerową mądrością. Nigel bardzo chce być człowiekiem i jest równie zepsuty jak my. ![Rysunek MS Paint: robot z różowym mózgiem z napisem IQ: INFINITY, obok pusty słoik z etykietą WISDOM: 0](https://coprzyniesieprzyszlosc.com/_astro/houser-nigel-dave.B4otkMsh.png) Czy Houser boi się, że model językowy go zastąpi? Nie przy dużych pomysłach. Modele, jego zdaniem, nie wymyślają dobrych nowych rzeczy, umieją za to odwalić robotę niskiego szczebla — a ostatnie 5% pracy i tak okaże się 95% wysiłku. Bardziej martwi go, że dostaniemy mnóstwo rzeczy wyglądających tak samo. I przyznaje, że trudniej będzie początkującym. Sam uczył się zawodu na instrukcjach i dwunastu linijkach dialogu — czyli na robocie, którą modele robią dziś od ręki. Jest jeszcze scena przy ognisku na północy stanu Nowy Jork: Houser, żona Polka i mąż ich dawnej niani, Ukrainiec, który służył kiedyś w Armii Czerwonej. Dzieciak z zimnowojennego Londynu myśli, że ta armia była największym wrogiem, jakiego umiał sobie wyobrazić, a teraz razem siedzą przy ogniu. Człowiek bierze takie rzeczy za wieczne, mówi Houser, a one wieczne nie są. --- ## Dziewiętnasty listopada Zostało sześć tygodni. **GTA VI** będzie pierwszą dużą częścią serii od ćwierć wieku bez ani jednej linijki Dana Housera. Rockstarem dalej kieruje jego starszy brat. Houser mówi o tej grze rzadko i życzliwie: świat ma już dość GTA ode mnie, to nie będzie moja historia, ale gra na pewno będzie świetna. Pokazu rozgrywki nie obejrzał i nie zamierza — unika wszystkiego, co mogłoby go twórczo rozproszyć. Tak samo w czasach GTA omijał „Rodzinę Soprano”. Wtedy nie chciał pisać cudzych gangsterów, teraz omija własną serię. > Satyra na Amerykę starzeje się szybciej, niż robi się grę. Zanim ją skończysz, twój żart jest już nieaktualny. Czy ludzie, którzy napisali GTA VI bez niego, znaleźli na to sposób — dowiemy się w listopadzie. --- ## Zakończenie „Byłem zbyt nieśmiały, żeby komukolwiek powiedzieć, że chcę być pisarzem.” Brzmi jak kokieteria, dopóki nie przejdzie się przez jego życiorys. Dwadzieścia jeden lat pisania rzeczy, pod którymi nazwisko stało drobnym drukiem wśród tysięcy innych. Rzadkie wywiady. Pierwsza książka z własnym nazwiskiem na okładce po pięćdziesiątce. Houser nazywa siebie robotnikiem wśród robotników. Leslie Benzies opowiedziałby o tych samych grach zupełnie inną historię i też miałby do niej prawo. Za sześć tygodni ta sama firma, z tymi samymi pieniędzmi i tym samym szefem, wypuści tę samą serię bez jednego człowieka. To prawie eksperyment. Zanim GTA VI wyjdzie, możesz zrobić trzy rzeczy: - [x] **Posłuchaj radia.** Następnym razem, gdy włączysz którekolwiek GTA, zatrzymaj auto i posłuchaj audycji i reklam. To tam najlepiej słychać Housera i Lazlowa. - [x] **Zapamiętaj jego równanie.** Świat razy bohater. Po premierze szóstki sprawdź, czy ton się zmienił — to najprostszy test, czy brak autora da się usłyszeć. - [x] **Doczytaj resztę historii.** Firma od środka jest w [historii Rockstar Games](/artykuly/historia-rockstar-games/), pieniądze — w tekście o tym, [ile kosztowało GTA 6](/artykuly/ile-kosztowalo-gta-6/), a western — w [historii Red Dead Redemption](/artykuly/red-dead-redemption/). Czy takie gry mają autora, którego brak będzie w szóstce słychać, czy scenarzysta to przy tej skali jedno z tysięcy nazwisk w napisach końcowych? **Napisz w komentarzu pod odcinkiem.** [Skomentuj pod odcinkiem](https://www.youtube.com/watch?v=yNL4MvXoCPU) --- ## Rozdziały odcinka - 0:00 — Napisał GTA, w szóstkę grać nie zamierza - 2:08 — Wypożyczalnia kaset - 3:43 — Geograf - 5:15 — Maczeta w Cartagenie - 7:13 — Miasto, które działa bez ciebie - 10:14 — Anglik pisze Amerykę - 11:50 — Gdyby to była książka - 13:28 — Samotny i nieszczęśliwy - 15:47 — Dom Capote'a - 17:24 — Trzech wspólników - 19:42 — Dziadek z sanatorium - 21:28 — Urlop, z którego się nie wraca - 23:43 — Absurd - 25:42 — Nigel Dave - 27:44 — Dziewiętnasty listopada - 29:10 — Zakończenie --- ## Źródła - Lex Fridman Podcast #484 — *Dan Houser: GTA, Red Dead Redemption, Rockstar, Absurd & Future of Gaming*, 31.10.2025. - IGN / LA Comic Con — rozmowa z Danem Houserem, 27.09.2025. - BBC Radio 4 — rozmowa Kate Molleson z Danem Houserem, 2025. - Variety, VGC, Kotaku — Houser o GTA VI i pokazie rozgrywki, październik 2026. - The Guardian — wywiad z Danem Houserem o Hot Coffee i GTA V, listopad 2012. - Courthouse News, Shacknews — pozew Lesliego Benziesa przeciw Take-Two i braciom Houserom, 2016. - Goldberg, H. — *How the West Was Digitized*, Vulture, 14.10.2018. - Take-Two Interactive — formularz 8-K o odejściu Dana Housera, luty 2020. - Engadget, HuffPost — zakup domu przy 70 Willow Street, marzec 2012. - Houser, D. — *A Better Paradise*, tom 1, Absurd Ventures, 2025. --- Oryginał: https://coprzyniesieprzyszlosc.com/artykuly/dan-houser/